Hà Nội: Nợ hàng nghìn tỷ đồng tiền đất

Con số vừa được công bố cho biết, các doanh nghiệp kinh doanh, nhà đầu tư bất động sản (BĐS) đang nợ TP Hà Nội khoản tiền khổng lồ hơn 4.000 tỷ đồng. TP cho biết, nếu doanh nghiệp (DN) tiếp tục cố tình chây ỳ, sẽ phải áp dụng biện pháp cưỡng chế để thu hồi số nợ tồn đọng nộp ngân sách Nhà nước.

 

Doanh nghiệp, cá nhân đều nợ
Theo Chủ tịch UBND huyện Mê Linh Nguyễn Xuân Trường, huyện này hiện còn khoảng 178 tỷ đồng đấu giá đất thương phẩm từ năm 2008 tới nay chưa thu. Ngoài ra, còn khoảng 413 tỷ đồng tiền sử dụng đất của các dự án đô thị đang bị các DN “om”. Có thể kể ra hàng loạt các DN đang nợ nhiều như Công ty TNHH Hoàng Vân, nợ 41,9 tỷ đồng; Công ty CP Đầu tư và xây dựng số 18 đang nợ hơn 64,4 tỷ đồng; Công ty CP vận tải biển và bất động sản Hải Việt nợ 136,9 tỷ đồng... Ngoài Mê Linh, một số địa bàn nóng khác như Long Biên, Từ Liêm, Hà Đông... cũng đang có số nợ tiền đất khá lớn.
Thông tin từ Cục Thuế TP Hà Nội cho biết, tổng số tiền thuế còn nợ đọng đến 31-5-2012 của toàn thành phố là 12.649 tỷ đồng. Trong đó, khoản lớn nhất là các món nợ liên quan đến đất: 4.063 tỷ đồng! Trong đó, nợ tiền sử dụng đất của các dự án chiếm đa số, tới gần 3.100 tỷ đồng (bao gồm cả 1.800 tỷ tiền sử dụng đất của các dự án đang vướng mắc về GPMB phải xác định lại nghĩa vụ tài chính theo Nghị định số 120/NĐ-CP của Chính phủ). Số còn lại là các khoản nợ tiền thuê đất, thuế nhà đất, khoảng 963 tỷ đồng.

Theo giải thích của cơ quan chức năng TP Hà Nội, nợ tồn đọng liên quan tới đất đai lớn như vậy là do các đơn vị sản xuất kinh doanh thua lỗ, không có tiền nộp ngân sách Nhà nước. Do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế, thị trường BĐS trầm lắng, lãi suất cho vay cao, ngân hàng thắt chặt cho vay đối với hoạt động kinh doanh BĐS... đã làm doanh nghiệp DN “mắc kẹt” trong việc bán hàng, huy động vốn. Trong môi trường kinh doanh khắc nghiệt đó, số tiền sử dụng đất lại phải nộp ngay một lần sau khi đủ điều kiện huy động vốn đã khiến nhiều DN không đủ năng lực tài chính đã phải chậm nộp, nợ đọng tiền sử dụng đất.

Vay tiền để đầu tư cơ sở hạ tầng, tiến độ giao nhà chậm chễ khiến doanh nghiệp BĐS luôn lâm vào cảnh khó khăn về vốn (Ảnh minh họa)

Cưỡng chế thu nợ
Theo phân tích của UBND TP Hà Nội, nhà đầu tư phải bỏ ra hàng nghìn tỷ đồng cho công tác GPMB, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, móng công trình để được ký hợp đồng mua bán nhà, chi phí tiếp thị lớn… mà nguồn vốn chủ yếu nhà đầu tư... đi vay ngân hàng. Vì thế, 100% các DN thường cân nhắc, “ưu tiên” nguồn vốn cho chi phí xây dựng công trình. Việc thanh toán cho Nhà nước đương nhiên bị xếp xuống hàng thứ yếu và nhiều DN coi việc nợ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất là bình thường. Bên cạnh đó, một số dự án phải điều chỉnh lại quy hoạch nên hạ tầng kỹ thuật chưa xong, vì vậy người trúng đấu giá chưa nộp tiền sử dụng đất. Cùng lúc, một số dự án khác lại đang vướng mắc về GPMB, phải xác định lại nghĩa vụ tài chính nên chưa nộp tiền sử dụng đất. Việc giao đất, GPMB chậm tiến độ cũng là một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp nợ đọng tiền đất.

Dự báo thị trường BĐS đang và sẽ còn trong tình trạng trầm lắng, các DN BĐS đang rất khó khăn, UBND TP cho biết, các ngành chức năng đã tham mưu việc giãn nộp tiền sử dụng đất theo Nghị quyết 13/NQ-CP của Chính Phủ theo nguyên tắc vừa tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp vừa đảm bảo dự toán thu ngân sách Nhà nước.

TP yêu cầu tiếp tục phân loại nợ và nguyên nhân nợ. Từ đó, TP đưa ra các biện pháp xử lý đối với từng trường hợp cụ thể từ vận động, thuyết phục, phạt chậm nộp đến việc tiếp tục chủ động đưa lên các phương tiện thông tin đại chúng những doanh nghiệp chây ỳ không nộp tiền sử dụng đất. TP nhấn mạnh, sẽ rà soát phát hiện các dự án “treo”, còn nợ tiền đất để xử lý nghiêm theo quy định của Luật đất đai. Nếu phát hiện những DN cố tình chây ỳ, không nộp tiền đất có tính điển hình, TP sẽ cưỡng chế theo quy định của Luật Quản lý thuế. Trường hợp phát hiện DN có dấu hiệu vi phạm pháp luật, sẽ lập hồ sơ chuyển các cơ quan pháp luật.

Bất động sản "ấm" nhờ ngân hàng

Hàng loạt động thái của các ngân hàng thương mại gần đây đã có ảnh hưởng tích cực lên thị trường bất động sản vốn được ví như một cơ thể chưa qua cơn “bạo bệnh”.

Thông tin Tài chính - Bất động sản, Thị trường chứng khoán, Giá vàng cập nhật liên tục và nhanh nhất

Một trong những động thái đáng kể nhất là việc liên tiếp giảm lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại, từ 14%/năm nhanh chóng xuống thấp nhất còn 9%/năm. Và không chỉ có vậy, hàng loạt gói tín dụng hỗ trợ cho vay mua nhà cũng được các ngân hàng chạy đua tung ra cho các dự án mà chủ đầu tư và ngân hàng có sự hợp tác trước đó.

“Ấm” nhờ ngân hàng
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thị trường mới chỉ rục rịch có giao dịch trở lại sau khi lãi suất tiền gửi ngân hàng được đưa về 9%/năm hồi đầu tháng 6. Không hẳn là rầm rộ, song theo khảo sát của PV, có một tỷ lệ nhất định trong giới đầu tư, người dân có tiền gửi ngân hàng trước đó, đã bắt đầu rút tiền về để lựa chọn kênh đầu tư mới, trong đó bất động sản được cho là điểm đến ưu tiên trong số các kênh đầu tư hiện nay.
Sở dĩ bất động sản được xem là một trong những kênh đầu tư khá hấp dẫn hiện nay bởi thực tế, giá bất động sản nhiều nơi đã giảm khoảng 40 - 50% so với thời kỳ đỉnh điểm năm 2008.
Và cùng với xu hướng giảm giá trong suốt thời gian qua, nguồn cung bất động sản tại Hà Nội, Tp.HCM, Đà Nẵng... cũng trở nên dồi dào hơn do thanh khoản thị trường sụt giảm.
Do vậy, khi lợi nhuận thu về từ kênh tiết kiệm không còn hấp dẫn như trước, không ít người dân lẫn giới đầu tư đã bắt đầu tính chuyện quay trở lại với kênh đầu tư bất động sản, vốn vẫn được đánh giá cao trong các kênh đầu tư hiện nay. Câu chuyện mua nhà, đất giá rẻ, ở đâu dường như đang là đề tài khá nóng tại nhiều công sở, nhà hàng sang trọng lẫn quán cóc vỉa hè.
“Thực ra hiện nay vẫn có nhiều ý kiến cho rằng, bất động sản vẫn chưa xuống đáy, có thể chờ thêm một thời gian nữa hãy mua vào, song với tôi, giá nhà đất tại một số khu vực, một số dự án đã xuống quá thấp rồi, tiến độ lại đảm bảo thì có thể mua vào vì thị trường đang có xu hướng đi lên kể từ sau khi lãi suất tiền gửi ngân hàng liên tục giảm”, chị Mai Thu - một nhà đầu tư chia sẻ.
Do vậy, đầu tuần vừa qua, chị Thu đã quyết định rút gần 2 tỷ đồng tiền gửi tiết kiệm tại ngân hàng ra và đang tìm kiếm mua nhà, đất phù hợp.
Theo ông Vũ Xuân Thiên, Cục phó Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), giá bất động sản hiện nay đã xuống ở mức gần như không thể thấp hơn được nữa. Do đó, khi mà các kênh đầu tư khác không sinh lời nhiều như trước đây, nhà đầu tư cũng nên cân nhắc đến kênh bất động sản, vì rất có thể, thị trường sẽ ấm dần lên vào cuối năm nay.
Ngoài ra, như để tiếp thêm động lực cho khách hàng, hầu hết các ngân hàng thương mại đã chạy đua bắt tay với các chủ đầu tư trong việc cho khách hàng vay tiền mua nhà với lãi suất ưu đãi, chỉ từ 10 - 13%/năm. Chẳng hạn như khách hàng mua căn hộ tại dự án Dream Town sẽ được BIDV cho vay tới 70% giá trị căn hộ, khách hàng mua Splendora sẽ được Techcombank cho vay, khách hàng mua căn hộ tại Berriver sẽ được SeABank với lãi suất ở mức 11,99%/năm áp dụng trong 3 tháng đầu tiên xoay quanh mức 13%/năm, thời hạn vay lên tới 20 năm...
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc ngân hàng thực hiện rót vốn một lúc cho cả chủ và khách bằng việc thế chấp chính dự án, căn hộ đó có thể là động thái khá rủi ro đối với các ngân hàng, bởi dù cho hai đối tượng vay, song chỉ có một sản phẩm thế chấp duy nhất.

Giới đầu tư đã bắt đầu quay lại với bất động sản nhờ sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các ngân hàng.

“Săn” dự án tin cậy
Quả thực, với giới đầu tư lúc này, mua hay không mua vào vẫn là một lựa chọn không hề dễ dàng. Ngay cả khi đã có quyết định mua vào, việc tìm được một dự án đảm bảo tiến độ, một chủ đầu tư uy tín cũng không kém phần nan giải. Trong số hàng trăm dự án, hàng trăm chủ đầu tư bất động sản hiện nay thì không phải chủ đầu tư nào cũng là những người kinh doanh, làm ăn chân chính. Những vụ lừa đảo về mua nhà đất trên giấy ở một số dự án gần đây giới đầu tư cũng chưa thể quên được.
Chính vì vậy, như để kích cầu, một số chủ đầu tư dự án cũng đã lấy lòng khách hàng bằng cách hạ giá thành đến mức thấp nhất có thể, đẩy nhanh tiến độ dự án đồng thời đưa ra vô số điều khoản có lợi cho người mua.
Đại diện lãnh đạo Công ty Hanco9 - chủ đầu tư dự án Berriver Long Biên cho hay, trong bối cảnh thị trường vẫn chưa thực sự sôi động lại, chỉ có các dự án có thế mạnh thực sự mới có thể thu hút được khách hàng đến với mình.
Theo ông Stephen Wyatt, Tổng giám đốc điều hành Knight Frank Việt Nam, đơn vị bán hàng cho dự án Berriver Long Biên, có hơn 70% khách hàng tiết lộ rằng, họ mua căn hộ tại Berriver là vì vị trí của dự án này nằm ngay cạnh sông Hồng. Không chỉ vậy, khoảng cách chỉ có hơn 3km từ dự án tới trung tâm thành phố cũng là một yếu tố tác động tốt vào tâm lý người mua.
Còn theo ông Nguyễn Hữu Cường, Chủ tịch câu lạc bộ doanh nghiệp Bất động sản Hà Nội, hiện nay, ngoài vị trí, kiến trúc, thiết kế... thì tiến độ của dự án đang là điểm mạnh để có thể thuyết phục khách hàng dốc túi ra mua bất động sản vào lúc này.
Tại Hà Nội, hiện số dự án đảm bảo tiến độ theo cam kết với khách hàng cũng không phải quá nhiều. Có thể kể đến một số dự án như: Times City, Royal City, Dream Town, Berriver, Splendora...
Không ít khách hàng, nhà đầu tư chia sẻ, việc tìm mua được căn nhà, mảnh đất trong bối cảnh thị trường sụt giảm như hiện nay cũng không hề đơn giản. Ngoài rào cản về vấn đề tài chính, giá bán... làm thế nào để mua được một căn hộ vừa rẻ, vừa ưng ý, lại đảm bảo tiến độ trong bối cảnh loạn thông tin như hiện nay cũng là bài toán khó đối với các khách hàng

Mua nhà Hà Nội 1 tỷ đồng ở đâu?

Thời điểm hiện nay đặc biệt có lợi cho người tiêu dùng, là cơ hội cho những người thu nhập trung bình có thể sở hữu ngôi nhà mơ ước của mình.

 

2-3 năm trước, khi cơn sốt gom hàng chờ các dự án cải tạo của nhà nước đẩy giá tập thể cũ lên đỉnh, dao động 2 - 2,5 tỷ đồng/căn ở các khu Thủy Lợi, Kim Liên… thì hiện nay những căn hộ tập thể cũ này chỉ có giá từ 1,2-1,8 tỷ đồng, diện tích khoảng 35 - 40m2 trong sổ đỏ.

Các căn hộ ở khu Đại học Công đoàn, Thanh Xuân có giá từ 1-1,2 tỷ/căn 25-35m2. Xa hơn một chút, các căn tầm trên dưới 30m2 tại khu Cầu Lủ, Kim Giang chỉ còn chưa đến 1 tỷ đồng.

Người mua có thể sửa chữa gia cố căn hộ theo chủ ý của mình một cách hợp lý với chi phí khoảng 50 - 80 triệu đồng. Hiện nay, có rất nhiều công ty xây dựng BĐS bao thầu trọn gói làm mới này.
Lợi thế của dạng căn hộ này là có sổ đỏ, hoàn thiện về pháp lý, nằm trong khu vực dân cư có dịch vụ phụ trợ đầy đủ. Còn điểm hạn chế thì dễ dàng nhận thấy là mức độ bất tiện do xuống cấp về hạ tầng phục vụ sinh hoạt như điện nước, hệ thống đường thải, tường, trần…
Một lựa chọn khác ở trung tâm cho người mua trong tầm giá này là dạng căn hộ chung cư mini xây mới. Những chung cư mini thường được xây dựng trong các ngõ lớn với diện tích một căn hộ khoảng 30 - 60m2, giá từ 20 - 30 triệu đồng/m2.
Căn hộ mini thường do cá nhân tự xây dựng trên diện tích đất ở của mình, có khi vi phạm giấy phép xây dựng (xây quá số tầng, mật độ phòng nhiều hơn thiết kế…); hầu hết không được chủ đầu tư hoàn thiện về mặt hồ sơ dự án, vì thế việc xin cấp sổ đỏ cho chung cư mini hết sức khó khăn, người mua cần chú ý thật kỹ, yêu cầu hợp đồng mua bán cụ thể rõ ràng để tránh thiệt hại cho mình.
Với những người muốn sống trên đất thổ cư, rộng rãi hơn, chấp nhận đi xa trung tâm, thì với 1 tỷ đồng cũng có rất nhiều lựa chọn. Diện tích đất nền trên dưới 30m2, với giá khoảng 20 - 35triệu đồng/m2.
Hiện nay giá đất nền tại các khu vực như Long Biên, Tư Đình-Gia Lâm; Nhổn, Xuân Phương, Miêu Nha, Tây Mỗ, Đại Mỗ - Hoài Đức; Tam Trinh, Yên Sở - Hoàng Mai; Vĩnh Ngọc, Hải Bối - Đông Anh... đã giảm khoảng 20 - 30% so với mức giá cao điểm năm 2010.

 Một số khu tập thể cũ là một lựa chọn hợp lý cho những người muốn sống ở trung tâm Thủ đô với mức giá trên dưới 1 tỷ đồng

Những diện tích đất nền trong phân khúc này luôn có tính thanh khoản cao, có sổ đỏ pháp lý đầy đủ là yếu tố tích cực để người mua lựa chọn sở hữu.
Những nhà thổ cư diện tích 25 - 30m2, giấy tờ pháp lý đầy đủ, là diện tích ở hợp pháp nhưng không đủ diện tích làm sổ đỏ ở các khu Tân Mai, Trương Định cũng có thể là một lựa chọn tốt đối với những gia đình có điều kiện kinh tế vừa phải, ít nhu cầu chuyển đổi.
Một dạng đất nền có giá rẻ, được thị trường chú ý, đó là các ô đất xen kẹt trong các khu dân cư đã hình thành lâu đời. Tuy nhiên, việc mua dạng đất xen kẹt này kèm theo nhiều rủi ro về mặt giấy tờ pháp lý, quy hoạch xây dựng, người mua cần hết sức cẩn thận khi tham khảo mặt hàng bất động sản này.
Các chung cư mới ven Hà Nội cũng là lựa chọn hấp dẫn. Chung cư ở Hà Đông, chung cư tái định cư Nguyễn Đức Cảnh, Hoàng Quốc Việt kéo dài… hiện giá chỉ dao động trên dưới 20 triệu đồng/m2, thậm chí như tòa chung cư cao cấp ở Xa La, Hà Đông giá chỉ 17 - 18 triệu/m2.
Ước mơ có một căn chung cư hiện đại, nằm trong khu đô thị mới, diện tích tương đối (60 - 70m2) với giá từ 1 - 1,3 tỷ của những người thu nhập trung bình hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
Ông Dương Hoàng Anh - Giám đốc Công ty BĐS Hoa Việt, cho rằng: “Các chính sách về tín dụng của nhà nước và các ngân hàng, cùng với gói kích cầu của chính phủ là tín hiệu tích cực cho thị trường bất động sản đi vào ổn định để hồi phục, tính thanh khoản cho mặt hàng bất động sản sẽ tăng trong thời gian tới.
Chưa dám chắc là thời điểm tốt cho nhà đầu tư, nhưng với người có thu nhập chưa cao và có nhu cầu mua nhà ở thực thì đây là thời điểm thích hợp nhất để hiện thực ước mơ một chốn đi về của riêng mình”.

Bất động sản cần phá giá thêm 50%

Giá nhà cao ngất trong khi địa ốc ế ẩm khiến hàng loạt nhà đầu tư phải rút vốn tháo chạy khỏi thị trường. Giới chuyên gia nhận định, để kích cầu người có nhu cầu thực, BĐS phải phá giá thêm 50%.

Chạm đáy

Đã bước vào tháng cuối cùng của quý II nhưng thị trường địa ốc Hà Nội vẫn chưa chứng kiến một sự khởi sắc đáng kể nào. Giá nhà đất tiếp tục giảm sâu, từ căn hộ, nhà liền kề đến biệt thự giảm giá tới 15%. Tiêu biểu như dự án Kim Chung Di Trạch về mức 22-32 triệu đồng/m2, Bắc Quốc lộ 32 cũng giảm trung bình xuống còn 30-35 triệu đồng/m2, Dương Nội còn 36-40 triệu đồng/m2, Gleximco hạ nhiệt còn 38-42 triệu đồng/m2, dự án Văn Khê giá bao gồm xây thô, hoàn thiện cũng chỉ còn 70 triệu đồng/m2…

Tình thế khó khăn của thị trường BĐS càng thể hiện rõ nét hơn khi một số doanh nghiệp dịch vụ BĐS tiếng tăm từ chỗ đợi “bán buôn” cho các nhà đầu tư nay cũng phải chấp nhận quay sang đi chào mời đến từng khách lẻ.

Điều này có nghĩa một lượng lớn giới đầu tư, đầu cơ - những người chi phối mạnh đến thị trường vài năm về trước gần như đã “ngấm đòn” và không còn đủ tiềm lực để tiếp tục “ôm” các dự án, buộc các công ty này phải tìm kiếm đối tượng khách hàng mới. Đây là điều chưa từng có tiền lệ trên thị trường.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng, thị trường BĐS đang chạm đáy, nhưng đáy này theo hình nào còn phải nghiên cứu. Thời gian BĐS ảm đạm đã quá dài, vì thế khó có thể coi đây là đáy hình parabol được. Cũng theo Bộ trưởng Dũng, trong năm 2012 thị trường BĐS tiếp tục gặp nhiều khó khăn.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng Tống Văn Nga chia sẻ mặc dù ngân hàng đã hạ lãi suất nhưng thực tế vẫn ngoài tầm với của doanh nghiệp. Lãi suất cao cùng với Nghị định 69 yêu cầu doanh nghiệp phải bồi thường sát giá thị trường khiến giá đất bị đẩy cao.

"Chỉ cần ra ngoài thành phố chúng ta sẽ có nhiều dự án buộc dừng lại, hàng loạt công trình dở dang. Tiền nằm trong đất rất lớn và doanh nghiệp thì án binh bất động" - ông Nga nói.

Giải phóng “hàng tồn”

Một số chuyên gia cho rằng trong bối cảnh địa ốc ảm đạm như hiện nay, chuyện nhà đầu tư rút tiền về, chấp nhận lỗ là điều dễ hiểu. Bài học từ Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai cho thấy năm 2009, trong khi thị trường lao dốc, tập đoàn này đã phá giá căn hộ để đẩy hàng nhanh và thực tế họ đã thành công. Do đó, các chuyên gia nhấn mạnh dự án cao cấp phải giảm giá tới 50%, căn hộ bình dân hạ 30% mới có thể kích cầu.

Các dự án BĐS phải chấp nhận giảm giá mạnh để hồi sinh,vượt qua khó khăn.

Đồng tình quan điểm trên, ông Phạm Sĩ Liêm, Tổng hội Xây dựng Việt Nam, cho hay thị trường không có khách mua, song giá nhà vẫn còn cao. Mặc dù khẳng định, môi giới là tác nhân quan trọng khiến cung gặp cầu, song theo ông Liêm, đây cũng chính là nguyên nhân thổi giá địa ốc.

“Vấn đề cốt lõi là phải sàng lọc giữa môi giới với cò đất. Ở Trung Quốc, địa ốc phát triển lành mạnh, cung gặp cầu nhờ môi giới phát triển theo đúng nghĩa, còn ở Việt Nam ngược lại, môi giới hình thành tràn lan và thi nhau thổi giá" - ông Liêm nói.

Lãnh đạo tổng hội cũng bày tỏ sự lo ngại khi xảy ra hiện tượng nhiều người dân chán cảnh sống ở chung cư vì chất lượng không đảm bảo, giá lại cao ngất. Thêm vào đó nhiều vụ hỏa hoạn, tranh chấp mâu thuẫn nổi lên mà đình đám nhất phải kể đến dự án Keangnam Landmark Tower, chủ đầu tư đòi trả lại quyền quản lý cho thành phố.

"Đã có người mua chung cư mới nhưng lại bán gấp để quay trở về mua các khu tập thể cũ, vì so mức giá không chênh nhiều nhưng có hạ tầng thuận lợi và không phải lo đóng phí quản lý"- ông Liêm chia sẻ.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp BĐS cho rằng họ không thể giảm giá sâu hơn nữa. Nhưng theo nhiều chuyên gia nếu phải chấp nhận hạ giá thấp, phá giá để giải phóng “hàng tồn kho”, quay vòng vốn doanh nghiệp cũng nên cân nhắc bởi BĐS cũng là hàng hóa, cần phải khuyến mại để kích thích khách hàng mở hầu bao.

Thời gian qua, địa ốc phát triển quá nóng, doanh nghiệp làm giàu dễ dàng nhưng hiện nay khó khăn đến cùng cực, doanh nghiệp cần phải tính đến các chiêu thức để “kích cầu”.

Theo Hiệp hội BĐS Việt Nam, quý I-2012, cả nước có khoảng 486 khu đô thị mới, nhiều dự án đã được phê duyệt quy hoạch nhưng chưa tiến hành triển khai. Hà Nội có 200 trong tổng số 750 dự án được triển khai. Thống kê của các công ty tư vấn cho thấy trong thời gian tới Hà Nội có khoảng 50.000 căn hộ, biệt thự, nhà liền kề đang xây dựng.

Ông Phan Thành Mai, Tổng thư ký Hiệp hội BĐS Việt Nam, cho biết xét trung và dài hạn, khoảng 2-5 năm tới, thị trường sẽ bội thực nguồn cung nhưng thực tế trong ngắn hạn Hà Nội vẫn thiếu những căn hộ có thể ở được ngay. Đây cũng chính là cơ hội để doanh nghiệp BĐS giảm giá về mức mà người tiêu dùng chấp nhận được.

Ngoài ra, theo Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng, doanh nghiệp nên chuyển nhượng dự án nếu thấy không đủ khả năng, hoặc liên doanh liên kết để trụ vững, cùng nhau vượt qua thời kỳ khó khăn.

Đóng giả 'đại gia' để tìm giá thực BĐS

Với mục tiêu minh bạch, lành mạnh hóa thị trường, là cơ sở để các bên lựa chọn, quản lý, dự báo và ra quyết sách từ góc độ vi mô đến vĩ mô, Hà Nội đang tìm cách xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá thị trường BĐS. Tuy nhiên vướng mắc lớn nhất lúc này lại ở khâu số liệu đầu vào.

 

Thông tin Tài chính - Bất động sản, Thị trường chứng khoán, Giá vàng cập nhật liên tục và nhanh nhất

Nhà quản lý thiếu số liệu
Mặc dù Bộ Xây dựng đã có Thông tư 20/2010 Hướng dẫn thí điểm xây dựng và công bố một số chỉ số đánh giá thị trường BĐS, phương pháp tính toán chỉ số giao dịch và giá cả BĐS có thể nói đã không thiếu, tuy nhiên quan trọng nhất là dữ liệu đầu vào lại chưa ổn chút nào.
Đây là khó khăn chung được các nhà làm chính sách, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp phàn nàn nhiều nhất tại buổi hội thảo Xây dựng chỉ số đánh giá thị trường BĐS diễn ra tại Sở Xây dựng Hà Nội mới đây.
Bà Ngân Hà - Công ty CP Thẩm định giá IVC Việt Nam đặt vấn đề, thị trường chứng khoán biến động được đo lường bằng chỉ số VN Index, trong khi BĐS do tính chất "bất động" của mình, chỉ có thể được tính theo từng quý. Với các công ty thẩm định giá hiện nay, những vướng mắc khó khăn trong xác định giá giao dịch BĐS một cách chuẩn xác là không nhỏ, thậm chí là rất kỳ công, vất vả.

Bà Hà cho biết, ngay cả giá tài sản được ghi trên hợp đồng công chứng cũng không phải là giá trị thật. Tìm hiểu giá trị thật của sản phẩm BĐS rất khó đối với các thẩm định viên, thậm chí nhiều khi họ phải đóng giả thành các "đại gia" mua BĐS thì mới mong tiếp cận gần hơn với giá trị thực của sản phẩm nhà đất.
Ngoài ra, cách thức phổ biến mà cũng khá công phu là các thẩm định viên phải tìm cách khảo sát trực tiếp, đến từng khu vực, hỏi han người dân ở đó xem giá giao dịch thực tế là bao nhiêu. Những người vừa có giao dịch xong thì có thông tin chính xác. Nhưng không ít trường hợp có những khu vực cần khảo sát lại gần như không có giao dịch, buộc các thẩm định viên phải tìm những sản phẩm tương đồng trong một điều kiện kinh tế xã hội để tính ra, điều chỉnh giá trị sản phẩm.
Thiếu số liệu hay dữ liệu đầu vào không chuẩn, không có kiểm chứng khiến đầu ra không chuẩn là chuyện "thường ngày ở huyện". Theo bà Hà, dự báo cung cầu trên thị trường BĐS hiện nay là điều vô cùng khó khăn.
Ở một góc độ nào đó, sự mất cân đối cung cầu trên thị trường BĐS hiện nay cũng có một phần từ việc chúng ta không có số liệu thống kê. Việc tính toán cung cầu chỉ dựa đơn thuần trên tốc độ tăng dân số và thu nhập hàng năm của người dân là không đúng, bởi lượng cầu từ các nhà đầu tư đến một thời điểm sẽ chính là một lượng cung lớn ra thị trường.
Cũng chung quan điểm về thực tế này nhưng bà Ngô Hương Giang - CBRE Việt Nam đã dẫn lại một nhận định của HSBC: "Việt Nam dù là một nền kinh tế nhỏ nhưng thu hút được rất nhiều sự chú ý, tuy nhiên sự khan hiếm số liệu thống kê khiến việc theo dõi hoạt động kinh tế trở nên hết sức khó khăn".
Bà Giang cho biết, dù có nhiều năm tại thị trường Việt Nam, nhưng do có nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các thông tin giá giao dịch thực, giá BĐS khảo sát đầu vào của công ty tư vấn BĐS ở Việt Nam thường căn cứ trên giá chào của bên bán, dù vẫn biết giá chào không phản ánh chính xác giá trị bằng giá giao dịch.
Số liệu thu thập được từ các sàn giao dịch BĐS vừa ít ỏi (do chỉ 20% số giao dịch mua bán BĐS được thực hiện qua sàn tại Hà Nội) và chất lượng dữ liệu các sàn cung cấp cũng là một vấn đề. Hiện nay ta chưa có cơ chế rõ ràng trong việc kiểm tra các số liệu này, để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ.
Tiếp đó việc điều chỉnh giá giao dịch về giá BĐS đại diện là khá chủ quan, phụ thuộc hoàn toàn vào đánh giá của đơn vị định giá. Trên thực tế, mỗi thẩm định viên tùy vào kinh nghiệm, trình độ lại có một cách hiểu và cách đánh giá khác nhau. Điều này gây khó khăn cho việc tính chỉ số giá...

Giao dịch mua bán BĐS qua sàn tại Hà Nội hiện nay chưa nhiều

Qua sàn cũng không có giá chuẩn
Tổng kết tình hình giao dịch BĐS trên địa bàn Hà Nội năm 2011 và quý I/2012, sở Xây dựng cũng khẳng định, giao dịch mua bán BĐS qua sàn tại Hà Nội hiện nay chưa nhiều. Đa số giao dịch qua sàn là sản phẩm của chủ đầu tư dự án thực hiện. Ở khía cạnh này, các sàn có báo cáo và số liệu tương đối đầy đủ, tuy nhiên giá giao dịch thực tế và giá giao dịch qua sàn khi đối chiếu vẫn có sự chênh lệch giữa giá ký hợp đồng của chủ đầu tư so với giá người mua chấp nhận trả bổ sung cho người bán.
Đối với giao dịch trực tiếp, không qua môi giới thì hầu như không thể lấy được thông tin giao dịch, hoặc có lấy được thì thông tin hoàn toàn không có kiểm chứng và xác nhận. Ngay cả khi có số liệu cụ thể từ các chi cục thuế cung cấp thì độ trễ của thông tin, cũng như tính chính xác của số liệu khác rất xa các số liệu thông tin giao dịch trên thị trường.
Đối với một số giao dịch có thông tin tin cậy từ một số đơn vị tư vấn có kinh nghiệm và uy tín, thể hiện bằng các chứng thư thẩm định giá, báo cáo phân tích, số liệu chứng minh, thì thông tin có thể chấp nhận được. Song số liệu lại rất hạn chế về khối lượng giao dịch, tính phổ biến, đại diện của sản phẩm BĐS. Và hệ quả là nhiều khi số liệu đưa ra cũng bị ảnh hưởng bởi hai lý do trên. '
Ông Phạm Văn Bình - Phó Trưởng khoa Tài chính Doanh nghiệp, Phó Trưởng bộ môn Định giá tài sản, Học viện Tài chính, góp ý kiến, việc nghiên cứu và xây dựng ra một BĐS điển hình hay BĐS chuẩn (chưa đựng nhứng thông số/tiêu chí tốt nhất) làm đại diện chung cho một loạt BĐS phổ biến trên thị trường theo mục đích của nhà định giá, từ đó đi vào phân tích và điều chỉnh hoặc đánh giá theo điểm số cũng là một phương pháp đơn giản, hiệu quả.
Phương pháp so sánh này dựa trên giá trị thị trường và đưa ra một mức giá chỉ dẫn trực tiếp cho người mua, người bán điển hình trên thị trường. Vì vậy kết quả tính toán có tính hợp lý cao, có cơ sở vững chắc. Tuy nhiên, nhược điểm của phương pháp này đòi hỏi cần có nhiều thông tiin về các giao dịch tương tự đã diễn ra trên thị trường, cũng như các thông tin chi tiết theo các tiêu chí đánh giá BĐS...
Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, trước mắt đơn vị này đề xuất thí điểm xác định chỉ số giá BĐS Hà Nội tại 6 quận huyện là Đống Đa, Cầu Giấy, Thanh Xuân, Hà Đông, Từ Liêm và Hoài Đức. Từ nay đến hết năm 2013, chỉ số BĐS sẽ được xây dựng dành cho căn hộ chung cư và nhà ở riêng lẻ trong dự án phát triển nhà ở. Các chỉ số công bố sẽ bao gồm chỉ số giá gia dịch từng loại BĐS ở từng khu vực, chỉ số lượng giao dịch BĐS từng khu vực và chỉ số lượng giao dịch cho từng loại BĐS của từng khu vực.

Đại gia BĐS: Từ hoành tráng sang mạt vận

Bất động sản mang tới cho nhiều người sự giàu sang một cách nhanh chóng. Thế nhưng, cũng chính bất động sản lại lấy đi sự giàu sang đó. Nhiều đại gia đất đang đi Audi, Lexus giờ tụt xuống cưỡi... xe máy.

Thông tin Tài chính - Bất động sản, Thị trường chứng khoán, Giá vàng cập nhật liên tục và nhanh nhất

Bất động sản mang tới cho nhiều người sự giàu sang một cách nhanh chóng. Thế nhưng, cũng chính bất động sản lại lấy đi sự giàu sang đó của không ít người khi những tháng ngày u ám của thị trường vẫn chưa qua.
Ðổ bệnh vì rải vốn khắp nơi
Chiều thứ Bảy cuối năm, đang vòng vèo trên phố, giật mình khi bắt gặp một gương mặt quen đi xe máy chở một người phụ nữ lướt ngang qua. Không tin lắm vào mắt mình, tôi vội rồ ga chạy theo để khẳng định lại. Thì ra, đúng là anh T, Phó Tổng giám đốc một công ty bất động sản lớn ở Hà Nội, người vốn rất thân thiết với báo chí. Trước nay, anh vẫn ăn mặc lịch lãm, phong phanh áo vest ngay cả khi trời đông lạnh buốt vì lúc nào cũng "tọa" trong xe Lexus LS 460. Thật khó tin người như anh cũng có lúc áo dày bình bịch, chở vợ bát phố giữa trời đông Hà Nội bằng xe máy. Nhận ra tôi, anh tỏ vẻ không được tự nhiên với hình ảnh quá mới mẻ của mình: "À, ờ, anh chở bà xã sang nhà ngoại có chút việc".
Dù không kể ra, nhưng một số người cũng biết, sự sa sút của anh T gắn liền với sự tụt dốc của thị trường chứng khoán và bất động sản. Chuyện vui buồn cuộc đời anh có thể xem là sự phản chiếu những thăng trầm của nền kinh tế trong 5-6 năm trở lại đây. Từ chỗ chỉ là gia đình cán bộ tàng tàng, anh bứt phá nhờ chứng khoán trong đợt sốt điên loạn năm 2007. "Nhảy" sang bất động sản kịp lúc khi chứng khoán chớm tụt dốc, vợ chồng anh cười ngạo nghễ trước hồi mạt vận của bao kẻ khác và tiếp tục hốt bạc khi bất động sản sốt nóng vào năm 2009 - 2010. Chỉ trong 3 năm, công ty bất động sản do anh và mấy người bạn góp vốn nổi lên như diều gặp gió, được bao người ca tụng như điển hình của sự năng động. Từng vượt qua không ít "chiếc bẫy" trên thị trường tài chính, bất động sản, những tưởng anh đã khẳng định được vị trí đại gia thực thụ. Thế nhưng, chỉ mới qua gần 1 năm chịu cú đòn chí mạng có tên "thắt chặt tín dụng", căn bệnh thiếu vốn mãn tính vì nỗi "đam mê" đầu tư trải dài trên khắp các mặt trận giờ đã hại anh. Khác với những đợt "nóng - lạnh" trước đây, anh không thể dùng chiêu "miền xuôi nuôi miền ngược" để đỡ cho mảng bất động sản bởi đầu tư chứng khoán, vàng, USD... giờ này đều bết bát như nhau. Thực ra, chiếc Lexus với anh cũng chỉ là phương tiện đi lại, nó chỉ giá trị bằng một trong số mấy chục căn hộ mà anh đang góp vốn đầu tư. Hiềm nỗi, căn hộ trong tay anh có bao nhiêu thì không ai rõ, nhưng việc anh phải bán xe ôtô thì ai cũng biết. Nó cho thấy anh bí tiền tới mức nào, khi các khoản thanh toán với ngân hàng tới hồi đáo hạn. Gọi điện thoại cho anh những ngày này là điều không thể, hoặc tắt máy, ngoài vùng phủ sóng hoặc đổ chuông mà không có người nghe. Nhắn đến mấy cái tin rồi anh cũng hồi âm gọn ghẽ là "anh đang bận". Nghe lại chuyện ấy, người bạn thân của anh chua chát bảo: "Bận gì đâu, nằm ru rú ở nhà vì sợ các chủ nợ "truy nã", sụt cả chục cân rồi, ăn không vô vì chưa biết thoát ra bằng cách nào".

Làm sao lấy lại tiền tỷ là câu hỏi đắng ngắt, không có lời đáp đang vang lên ở nhiều nơi, trong "mùa đông" bất động sản dài lạnh lẽo. (Ảnh minh họa).

Giao trứng cho ác!
Những ngày cuối năm, trong ngành xây dựng rộ lên rất nhiều câu chuyện doanh nghiệp này, đại gia kia bị "xã hội đen" đến tận nhà đòi nợ. Tất nhiên, những vị này đều còn USD, có đất, nhà, có vàng dự trữ để quy ra tiền mà trả cho các chủ nợ nên chưa tới mức "được" các phương tiện truyền thông đại chúng "lăng xê" như những "đại gia" bất động sản chuyên dùng tiền tín dụng "đen" để đầu tư ở huyện Phú Xuyên (vợ chồng Hùng - Cúc), Thị trấn Phùng - Đan Phượng (vợ chồng Quang - Quyên) hay quận Hà Đông (siêu lừa Nguyễn Thị Dậu), quận Hoàng Mai (vụ Vương Thị Chất)...

Chiêu bài chung của những "đại gia" này là xây dựng hình ảnh bề ngoài thật hoành tráng, luôn tỏ ra hào phóng, đầu tư - tiêu tiền như nước để tạo lòng tin tuyệt đối nơi người vay tiền về tương lai sáng lạn nếu đưa tiền cho chúng đầu tư. Như Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư - Thương mại và xây dựng Hoàng Hải, sát tới ngày trốn biệt tích vì vỡ nợ, cửa hiệu lớn bán đồ nội thất của "đại gia" này trong khu đô thị Văn Quán vẫn hoạt động bình thường. Chỉ tới lúc các con nợ tràn tới đòi siết nợ khi biết tin "đại gia" đã xa chạy cao bay thì ôi thôi, ngoài mấy cái bàn, tủ cũ ra, chẳng còn gì để mà siết. Căn nhà hoành tráng hóa ra cũng đi thuê lại của người khác! Cũng một thời mang danh đại gia bất động sản ở Hà Đông, lúc nào cũng sẵn sàng tiền tỷ trong người, rồi "đuổi đi không hết" những người mang tiền đến… xin được cho vay, không ai có thể ngờ, khi bỏ trốn khỏi nhà, "đại gia" Nguyễn Thị Dậu còn gỡ mang theo cả bloc của máy điều hòa. Cả tòa nhà của "tỷ phú" danh tiếng chỉ còn mỗi bộ sa-lon cũ nát. Trong két sắt của Nguyễn Thị Dậu, người ta đã tìm thấy... 5 chiếc chìa khóa và 2 đồng xu Hồng kông mệnh giá 1 đôla!
Tương tự, với cặp vợ chồng Quang - Quyên ở Đan Phượng, nhiều năm liền Quang tham gia và giữ chức Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp trẻ Đan Phượng. Ngoài ra đôi vợ chồng rất nhiệt tình tham gia các hoạt động xã hội, tài trợ mạnh tay cho nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật ở địa phương. Chính nhờ "vỏ bọc" quá hoàn hảo, từ năm 2010 đến nay, thông qua nhiều kênh, cặp vợ chồng này đã thu hút vốn bằng cách vay tiền các ngân hàng, doanh nghiệp và cá nhân. Kinh doanh thua lỗ, vay nợ lớn nhưng Quang - Quyên vẫn mở thêm cửa hàng kinh doanh vàng bạc và đá quý tại trụ sở công ty ở phố Nguyễn Thái Học. "Doanh nhân trẻ, thành đạt, hào phóng, có uy tín" chính là những mỹ từ được người dân thị trấn Phùng trao cho cặp vợ chồng này trước khi họ vỡ nợ...
Chỉ tội cho những ai đã trót mê muội vì tin vào những "đại gia" bất động sản này. Không chỉ mất tiền mặt, nhiều người còn cầm cố sổ đỏ, huy động thêm người thân trong gia đình để gom hết tiền đưa cho các đối tượng này đầu tư. Nghẹn ngào nói trong nước mắt, chị Nguyễn Thị T, một chủ nợ của vợ chồng Quang - Quyên kể: "Vợ chồng nó dùng lời ngon ngọt nói có miếng đất ở khu đô thị này, sàn bất động sản kia, mua vào sẽ có lãi lớn ngay nhưng thiếu vốn nên nhờ vả chúng tôi. Tin lời, cả nhà tôi vay mượn thêm đưa cho nó gần 10 tỷ đồng, giờ thì biết đòi ở đâu"!? Những câu hỏi đắng ngắt, không có lời đáp như thế, giờ này vẫn đang vang lên ở nhiều nơi, trong "mùa đông" bất động sản dài lạnh lẽo...

Giá đất dự án "vật vã" ở đáy

Theo nhiều chuyên gia về BĐS, chưa có thời gian nào thị trường BĐS lại có sự giảm giá kéo dài như thời gian này. Nếu năm 2009, sơ đồ giảm giá BĐS đi theo hình sin với thời gian giảm giá không quá dài thì từ năm 2011 đến nay, giá BĐS liên tục giảm mạnh và hiện giá đang đi ngang ở đáy “chữ U”.

Với mức giá giảm trung bình ở một số dự án lên tới 40%, thậm chí 50%, nhiều chuyên gia cho rằng, đây là mức giá không thể giảm thêm được nữa.

Càng xa trung tâm càng giảm mạnh
Nguồn vốn khan hiếm, các nhà đầu tư quay lưng chờ giảm tiếp, các nhà đầu tư thứ cấp – các chuyên gia lướt sóng biến mất, giá đất lao dốc mạnh, đặc biệt là với các dự án chưa hoàn thiện xong pháp lý và chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng. Đứng đầu bảng các dự án giảm mạnh là dự án Kim Chung – Di Trạch với mức giá trở về bằng thời điểm cách đây 3 năm. Hiện đất liền kề dự án này đang ở mức từ 25-27 triệu đồng/m2 tùy vị trí. So với mức giá thời hoàng kim gần đây nhất là đầu năm 2011, giá đã giảm hơn 20 triệu đồng/m2.
Đứng thứ hai về tốc độ giảm giá là dự án Thanh Hà – Cienco5. Hiện giá liền kề 100m2 chỉ ở mức 22 -24 triệu đồng/m2, trong khi mức giá trước đó có lúc lên tới 45 triệu, thậm chí 47 triệu đồng/m2; giá đất biệt thự diện tích 300m2 giá khoảng 16-17 triệu đồng/m2; trong khi ở thời điểm sốt đã có lực lên tới 32-35 triệu đồng/m2.
Không phải là đất dự án nhưng đất trong khu vực dân cư các huyện Đan Phượng, Hoài Đức cũng giảm mạnh. Đất thổ cư nằm trên mặt trục đường 32 giảm giá khoảng 50%, rơi thẳng từ mức 50-60 triệu đồng/m2 thời kỳ sôi động xuống còn trên dưới 30 triệu đồng/m2, nhưng mời "gãy răng" chẳng ai mua. Các dự án nằm quanh khu vực vành đai 3 cũng có mức giảm chóng mặt. Chị Đào Thị T - một dân đầu cơ lướt sóng chuyên nghiệp đang chót vay tiền ngân hàng ôm mấy lô liền kề khu vực này với mức giá hơn 50 triệu đồng/m2, toàn ô góc, đường rộng nhưng giờ muốn cắt lỗ bán hơn 35 triệu đồng/m2 cũng không đắt. Áp lực trả nợ ngân hàng rát mặt, chị này đang đứng trước nguy cơ phải bán nhà đang ở để thoát cảnh nợ nần.

Các dự án đất nền trục phía tây đang rớt giá thê thảm. Ảnh: Bình An.

Đất nền dự án Nam An Khánh của Sông Đà – Sudico cũng ở tình cảnh tương tự. Cùng với sự ảm đạm chung của thị trường, tình trạng pháp lý của dự án luôn trong tình trạng gây tranh cãi đã đẩy giá đất ở đây giảm thê thảm. Từ mức đầu năm 2011, đã có lúc đất liền kề lên tới hơn 40 triệu đồng/m2 thì nay chỉ trên dưới 25 triệu đồng/m2; đất biệt thự diện tích lớn mức giá còn giảm mạnh hơn: Chưa đầy 21 triệu đồng/m2. Những ai đã trót "ôm" dự án khu đô thị Vân Canh (huyện Hoài Đức) của Tập đoàn HUD không phải mục đích để ở thì cũng méo mặt vì giá nhà liền kề đã giảm từ mức 55-60 triệu đồng/m2 xuống chỉ còn 35 triệu đồng/m2. Đáng chú ý, giá này đã bao gồm cả tiền xây thô. Theo một nhà đầu tư, bỏ ra hơn 6 tỉ đồng từ gần 2 năm nay, nay mức giá đã trở về gần bằng mức giá gốc của chủ đầu tư, như vậy, nhà đầu tư lỗ nặng cấn cả vào gốc, chưa nói đến thiệt lãi suất ngân hàng.
Dự án đất liền kề khu đô thị mới Dương Nội của Nam Cường; Tân Tây Đô cũng có mức rơi thảm, xung quanh mức 28 triệu đồng/m2 (chưa bao gồm xây thô, trong khi đỉnh điểm lên tới 60 triệu đồng/m2)...

Đáy chữ U đã kéo khá dài
Theo nhiều chuyên gia kinh tế, giá đất nền giảm mạnh và đã kéo khá dài từ nhiều tháng nay và dự đoán mức giá này khó có thể giảm thêm. Song một số chuyên gia cũng khuyến cáo, kể cả khi thị trường khởi sắc trở lại, đất các dự án xa trung tâm cũng khó có thể tìm lại được mức hoàng kim ngày xưa. “Các nhà đầu tư đã ngày càng am hiểu về thị trường hơn. Họ biết rằng các khu đô thị như Nam An Khánh, Bắc An Khánh, Kim Chung – Di Trạch... để dân về ở được ra hình dáng một khu đô thị sống còn phải hàng chục năm nữa. Trong khi om tiền ở đó, nhà đã xây thô ngày một xuống cấp, ở lại không thể ở được thì nhiều khi thà đầu tư vào một căn hộ chung tâm rồi cho thuê lại ăn chắc mặc bền, không phải lo lắng” - một nhà đầu tư phân tích.
Có lẽ vì những tính toán như vậy nên các giao dịch đất nền dự án vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc. Tuy nhiên, theo ông Phan Thành Mai - Tổng Thư ký Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, tình hình này sẽ không kéo dài lâu vì hiện tại, theo báo cáo của nhiều DN BĐS thì lợi nhuận của hầu hết các dự án đều âm, có nghĩa là các đầu tư dự án hiện đã không có lợi nhuận, giá bán tại thời điểm này là thấp nhất. “Đây cũng là cơ hội tốt cho người tiêu dùng để có thể lựa chọn cho mình một sản phẩm vừa ý, hợp túi tiền. Chúng ta cũng có thể nhìn nhận niềm tin của thị trường sẽ sớm được cải thiện, cùng với các giải pháp tháo gỡ khó khăn, hạ lãi suất của ngân hàng, thị trường sẽ có chiều hướng đi lên” - ông Mai khẳng định.